C / com-mūto
verb transitive

com-mūto

2nd PP com-mūtāre · 3rd PP com-mūtāvi · 4th PP com-mūtātum · conj. 1st
To alter wholly; change entirely
To alter wholly, change entirely (class.; most freq. in Cic.).
to decay; spoil
Prop.: omnia migrant, Omnia commutat natura et vortere cogit, Lucr. 5, 829; 1, 594; 1, 589; 2, 936: signa rerum, Cic. Fin. 5, 25, 74: frontem et vultum, Q. Cic. Pet. Cons. 11, 42: vocem, Suet. Tib. 71: quae commutantur fiuntque contraria, Cic. Off. 1, 10, 31.—Of fruits, to decay, spoil, Varr. R. R. 1, 69, 1.—
to change one; s form of expression; vary our style
Esp. rhet. t. t., to change one's form of expression: commutabimus tripliciter, verbis, pronuntiando, tractando, i. e. vary our style, etc., Auct. Her. 4, 42, 54.—
figuratively
Trop.: ad commutandos animos atque omni ratione flectendos, Cic. de Or. 2, 52, 211: nihil commutantur animo et idem abeunt qui venerant, id. Fin. 4, 3, 7; id. Att. 16, 5, 2.—
To exchange something with another; to change; interchange
To exchange something with another, to change, interchange, replace, substitute, barter, traffic.
inter se
In gen., constr. with acc. alone, or with inter se, cum and abl., or abl. alone, or absol.
With acc.: conmuto ilico pallium, Plaut. Ps. 5, 1, 36: ubi aetate hoc caput…
With acc.: conmuto ilico pallium, Plaut. Ps. 5, 1, 36: ubi aetate hoc caput colorem conmutavit, id. Most. 1, 3, 44: coloniam, id. Aul. 3, 6, 40: locum, Ter. Eun. 5, 5, 3: captivos, Cic. Off. 1, 13, 39; cf.: inter se conmutant vestem ac nomina, interchange, Plaut. Capt. prol. 37: ornamenta templorum, Suet. Vit. 5; id. Aug. 24.—
cum
With cum and abl.
Of person: (loricam) secum, Just. 3, 1, 8.—
Of person: (loricam) secum, Just. 3, 1, 8.—
Of thing: gloriam constantiae cum caritate patriae, Cic. Sest. 16, 37: mortem…
Of thing: gloriam constantiae cum caritate patriae, Cic. Sest. 16, 37: mortem cum vitā, Sulp. ap. id. Fam. 4, 5, 3.—
pro
With pro and abl.: (litteras) D pro A, Suet. Caes. 56: vinum pro oleo, Dig. 2, 15, 8 fin.
replaced; made good
With abl.: nisi oculos orationemque aliam conmutas tibi, Plaut. Mil. 2, 3, 56: fidem suam et religionem pecuniā, Cic. Clu. 46, 129: ornandi causā proprium (verbum) proprio, id. de Or. 3, 42, 167: possessionis invidiam pecuniā, id. Agr. 1, 5, 14: leve compendium fraude maximā, Auct. Her. 2, 19, 29; cf.: hanc esse rem, quae si sit semel judicata, neque alio commutari... possit, replaced, i. e. made good, Cic. Inv. 1, 53, 102: victum vitamque priorem novis rebus, Lucr. 5, 1106: studium belli gerendi agriculturā, Caes. B. G. 6, 22: mustum aere, Col. 12, 26, 2.—
to make an exchange absol
Absol., to make an exchange: vin conmutemus? Tuam ego ducam et tu meam? Plaut. Trin. 1, 2, 21: si quid de se diceretur, non dubitaret interpellare et commutare, to change the subject, Suet. Tib. 27.—
to exchange words; to discourse; converse
Esp. of speech, to exchange words, to discourse, converse (so only twice in Ter.; cf. commutatio, II.): unum verbum tecum, Ter. And. 2, 4, 7: non tria Verba inter vos, id. Phorm. 4, 3, 34.